Tekrarlı Ölçümler ANOVA (Repeated Measures ANOVA)

Aynı Öğrenci Grubunda Zaman İçindeki Değişimi Görmenin En Güçlü Yolu.. Okulda veya sınıfta yaptığımız birçok çalışma aslında tek bir anda değil zaman içinde değişimi anlamak üzerine kuruludur. Mesela:

  • Bir müdahale programı öğrencilerin başarısını artırıyor mu?

  • Okuma hızları yılın başı, ortası ve sonunda nasıl değişiyor?

  • Kaygı düzeyleri sınavdan önce, sınav sırasında ve sınavdan sonra nasıl değişiyor?

  • Bir öğretim yöntemi üç hafta boyunca nasıl bir etki bırakıyor?

Bu tür sorular bir anda ölçülen “tek bir noktayı” değil süreci anlamayı gerektirir. İşte bu durumda devreye Tekrarlı Ölçümler ANOVA (Repeated Measures ANOVA) girer.

Tekrarlı Ölçümler ANOVA Nedir?

En sade hâliyle: Aynı gruptaki bireylerin birden fazla ölçüm zamanında aldığı puanların birbirinden anlamlı şekilde farklı olup olmadığını test eden analizdir. Buradaki kritik nokta: Aynı kişilerden tekrar tekrar ölçüm alınmasıdır. Yani gruplar değişmez  zaman değişir.

Bu Analiz Neden “En Adil” Karşılaştırmalardan Biridir?

Çünkü farklı grupları değil, aynı kişilerin kendi içindeki değişimini ölçer. Bu ne demek?

  • Öğrencinin ön bilgisi aynı,

  • Öğrenme hızı aynı,

  • Kişisel özellikleri aynı.

Dolayısıyla değişimi etkileyen tek şey zaman veya uygulanan yöntem olur. Bu yüzden eğitimde en güvenilir değişim analizlerinden biridir.

Tekrarlı Ölçümler ANOVA Hangi Soruları Yanıtlar?

✔ “Zaman içinde bir fark var mı?”

Örneğin bir ders başarısı:

    1. hafta

    1. hafta

    1. hafta     farklı mı?

✔ “Müdahale etkili oldu mu?”

Ön test → Son test → İzleme testi  gerçekten birbirinden ayrılıyor mu?

✔ “Öğrencilerin duygusal tepkileri süreç içinde nasıl değişiyor?”

Kaygı, öz yeterlik, motivasyon gibi boyutlar.

✔ “Zaman ile yöntem birlikte nasıl davranıyor?”

Buna etkileşim etkisi denir. Örneğin:

  • Yöntem A ilk iki hafta etkisiz ama üçüncü haftada çok etkili olabilir.

  • Yöntem B ilk haftadan itibaren güçlü olabilir.

Bu desenleri normal ANOVA asla gösteremez.

Somut Bir Örnekle Daha Da Netleştirelim

Bir öğretmen okuma hızını geliştirmek için 6 haftalık bir program uyguluyor. Her öğrencinin okuma hızını üç kez ölçüyor:

  •       Başlangıç

    1. hafta

    1. hafta

Artışı grafikle görmek güzel olsa da bu farkın istatistiksel olarak gerçek olup olmadığını öğrenmek için Tekrarlı Ölçümler ANOVA kullanılır.

Analiz şunu söyler: “Bu artış gerçekten gerçek bir artış mı yoksa normal dalgalanma mı?”

Tekrarlı Ölçümler ANOVA Neden Tek Yönlü ANOVA’dan Farklıdır?

Tek Yönlü ANOVA’da her grup farklı öğrencilerden oluşur. Tekrarlı Ölçümler ANOVA’da ise: Gruplar aynı kişilerin farklı zamanlardaki skorlarıdır. Bu da analizde çok daha yüksek bir duyarlılık sağlar. Yani küçük farklılıklar bile daha net görünür.

Etkileşim Etkisi (Interaction)

Tekrarlı ölçümlerde en dikkat çekici konulardan biri budur. Örneğin iki öğretim yöntemi olsun:

  • Yöntem A

  • Yöntem B

Ölçümler 3 zaman noktasında alınıyor. Etkileşim grafiğinde şu desenler görülebilir:

  • Yöntem A zaman içinde hızlı yükselir.

  • Yöntem B yavaş ve sınırlı gelişir.

  • Yöntem A başlangıçta düşük olabilir ama sonradan hızla yükselir.

Bu desenler eğitim için altın değerindedir.

Analizin Varsayımları 

  1. Veriler normal dağılıma yakın olmalı.

  2. Ölçümlerin varyansları birbirine benzer olmalı.
    (Sphericity adı verilen bir koşul.)

  3. Aynı kişilere ait ölçümler olduğu için bağımsızlık koşulu aranmaz.

Sphericity sağlanmazsa Greenhouse-Geisser düzeltmesi yapılır. Bu teknik detaylar aslında araştırmacının işini kolaylaştıran düzeltmelerdir.

Tekrarlı Ölçümler ANOVA Öğretmene Ne Kazandırır?

  • Gelişimi gerçek bir değişim olarak görmeyi sağlar.

  • Programların etkisini sağlam bir temelde değerlendirmeye yardımcı olur.

  • “Başlangıçta düşük olan öğrenci sonradan açılıyor mu?” sorusunu yanıtlar.

  • Deneme–test biter ilişkisinin ötesinde, süreci anlamayı sağlar.

  • Aynı öğrenciyi defalarca ölçtüğü için “gruplar arası farklılık” riskini sıfıra indirir.

Özetle: Gelişimi ölçmek istiyorsanız Tekrarlı Ölçümler ANOVA en doğru araçtır.

Gelişimi Zaman İçinde Ölçmek İçin En Güvenilir Yöntem

Tekrarlı Ölçümler ANOVA bize şunu gösterir: “Aynı öğrenciler zaman içinde nasıl değişiyor?” Bu sadece bir “ön test – son test karşılaştırması” değildir. Bu bir süreç analizidir. Eğitimde gerçekten neyin işe yaradığını görmek istiyorsanız, öğrencinin yolculuğunu takip etmek istiyorsanız, zaman içindeki değişimin bilimsel kanıtını arıyorsanız… Tekrarlı Ölçümler ANOVA tam olarak bunun için vardır.

Popüler Yazılar

İLGİLİ yAZILAR